Wszystkie takie dokumenty będzie trzeba wymienić. Ministerstwo szykuje się na oblężenie, bo dotyczy to 15 mln Polaków

W starym prawie jazdy przy kategorii B widnieje kreska zamiast daty ważności? To nie uratuje dokumentu przed wymianą. Wszystkie prawa jazdy wydane do 18 stycznia 2013 r. mają zostać zastąpione nowymi, również te wydane bezterminowo. Wielka ogólnopolska operacja rozpocznie się 19 stycznia 2028 r. i potrwa do 18 stycznia 2033 r. Według danych przekazanych przez Ministerstwo Infrastruktury może objąć około 15 mln dokumentów.

Ogromne kolejki w urzędach. | Zdjęcie poglądowe. Fot. Shutterstock.

Nie trzeba jednak rzucać wszystkiego i jechać do urzędu już teraz. Na 10 września 2026 r. znamy ustawowe ramy całej wymiany, ale nie został jeszcze opublikowany szczegółowy harmonogram rozdzielający miliony kierowców na poszczególne terminy. Minister infrastruktury ma go określić w osobnym rozporządzeniu. Jest za to pewne, co stanie się z kierowcą, który swój termin zignoruje: stare prawo jazdy utraci ważność jako dokument i do czasu uzyskania nowego nie będzie można normalnie korzystać z posiadanych uprawnień.

15 mln praw jazdy do wymiany. Bezterminowy dokument nie daje żadnego wyjątku

Podstawa znajduje się w art. 124 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Przepis jest jednoznaczny: osoby posiadające prawa jazdy wydane do 18 stycznia 2013 r. są obowiązane dokonać ich wymiany na dokumenty zgodne z nowym wzorem. Nie ma dodatkowego zastrzeżenia mówiącego, iż właściciel bezterminowej kategorii B może pozostawić swój stary plastik. Decyduje data wydania dokumentu.

Granica 19 stycznia 2013 r. nie jest przypadkowa. Tego dnia Polska zaczęła wydawać prawa jazdy według nowego, ujednoliconego wzoru unijnego i pojawił się administracyjny termin ważności samego dokumentu. Dla najpopularniejszych kategorii, takich jak A czy B, co do zasady wynosi on w tej chwili maksymalnie 15 lat. Kategorie zawodowe C i D są wydawane zasadniczo na okres do 5 lat, dodatkowo ograniczony terminami wymaganych badań.

Właśnie dlatego starsze bezterminowe blankiety muszą ostatecznie zniknąć z obiegu. Nie oznacza to jednak odebrania kierowcy raz zdobytej bezterminowej kategorii B. Ministerstwo Infrastruktury wyjaśnia wprost, iż po wymianie zmienia się ważność dokumentu potwierdzającego uprawnienie, a nie samo uprawnienie. Nowy plastik dostanie więc datę ważności, ale kierowca, którego kategoria była bezterminowa ze względów zdrowotnych i prawnych, nie będzie musiał co 15 lat ponownie udowadniać, iż potrafi prowadzić samochód.

Nie będzie ponownego egzaminu w WORD. Przy zwykłej wymianie bezterminowego prawa jazdy nie trzeba też wykonywać nowych badań lekarskich. Ministerstwo wskazuje, iż wyjątkiem są sytuacje, w których termin kategorii został wcześniej ograniczony właśnie ze względu na stan zdrowia. Wówczas przedłużenie takiego uprawnienia przez cały czas może wymagać aktualnego orzeczenia lekarskiego.

Od 19 stycznia 2028 do 18 stycznia 2033. Dokładnej kolejności jeszcze nie podano

Ustawa wyznacza bardzo szerokie, pięcioletnie okno. Obowiązkowa wymiana ma odbywać się od 19 stycznia 2028 r. do 18 stycznia 2033 r. Nie oznacza to jednak, iż każdy z 15 mln kierowców będzie mógł spokojnie wybrać dowolny dzień w ciągu tych 5 lat. Art. 124 nakazuje ministrowi infrastruktury określenie szczegółowych terminów w rozporządzeniu, między innymi po to, aby urzędy były w stanie obsłużyć tak ogromną liczbę wniosków.

Na 10 września 2026 r. tego szczegółowego podziału jeszcze nie ma. Ministerstwo na swojej oficjalnej stronie przez cały czas informuje, iż prawa jazdy sprzed 19 stycznia 2013 r. będą wymieniane sukcesywnie w latach 2028-2033, a dokładne zasady i terminy zostaną podane z odpowiednim wyprzedzeniem w rozporządzeniu wykonawczym. Dlatego informacje pojawiające się w internecie o rzekomo gotowym harmonogramie dla konkretnych roczników dokumentów trzeba traktować ostrożnie.

Kierowca może natomiast wymienić stary dokument wcześniej z własnej inicjatywy. Ustawa dopuszcza wymianę przed wyznaczonym terminem na wniosek posiadacza. Nie ma jednak w tej chwili powodu, aby miliony osób robiły to jednocześnie. o ile bezterminowe prawo jazdy jest ważne, dane są aktualne i nie wystąpiła inna przyczyna wymagająca wydania nowego dokumentu, można przez cały czas się nim posługiwać aż do terminu, który zostanie dla danej grupy określony.

Ciekawy zbieg terminów pojawi się właśnie w 2028 r. Pierwsze nowe prawa jazdy wydawane od 19 stycznia 2013 r. mają co do zasady 15-letnią ważność, więc ich pierwsza duża grupa zacznie wtedy normalnie wygasać. Urzędy będą zatem równolegle obsługiwać osoby ze starymi bezterminowymi dokumentami i kierowców, którym kończy się zwykły termin ważności nowego prawa jazdy. Skala operacji jest jednym z powodów, dla których temat trafił już do Sejmu – w interpelacji z maja 2026 r. pytano Ministerstwo Infrastruktury między innymi o przygotowanie administracji i PWPW do obsłużenia około 15 mln wymian.

1500 zł za spóźnienie? Nie tak szybko. Ważność dokumentu to nie to samo co uprawnienie

W tym miejscu pojawia się najwięcej nieporozumień. Art. 124 ust. 6 ustawy mówi, iż prawo jazdy zachowuje ważność nie dłużej niż do terminu obowiązkowej wymiany, pod rygorem utraty ważności dokumentu. o ile kierowca przegapi wyznaczoną dla siebie datę, stary plastik przestaje być ważnym dokumentem. Ustawa nie przewiduje natomiast osobnego automatycznego mandatu w wysokości 1500, 5000 czy 30 000 zł wyłącznie za to, iż ktoś spóźnił się ze złożeniem wniosku.

Kwota co najmniej 1500 zł, która często pojawia się przy tym temacie, pochodzi z art. 94 Kodeksu wykroczeń. Przepis dotyczy jednak osoby prowadzącej pojazd bez uprawnienia do kierowania. To bardzo ważna różnica. o ile ktoś nigdy prawa jazdy nie zdobył, uprawnienie zostało mu cofnięte albo wygasła sama ograniczona czasowo kategoria, może odpowiadać właśnie z art. 94. Grzywna wynosi wtedy co najmniej 1500 zł, a sąd orzeka również zakaz prowadzenia pojazdów.

Stare bezterminowe prawo jazdy jest inną sytuacją. Sąd Najwyższy w wyroku z 13 lutego 2025 r., sygn. I KK 387/24, wyraźnie rozdzielił ważność dokumentu od istnienia uprawnień. SN stwierdził, iż utrata ważności dokumentu w rozumieniu art. 124 ust. 6 nie oznacza automatycznie utraty praw do prowadzenia danej kategorii pojazdów. Człowiek przez cały czas ma uprawnienie, ale nie może z niego korzystać do chwili uzyskania nowego, ważnego dokumentu.

Ma to ogromne znaczenie dla straszących nagłówków o jeździe „bez prawa jazdy”. Sąd Najwyższy uznał, iż posiadacza nieważnego dokumentu nie można tylko z tego powodu automatycznie traktować jak osoby, która w ogóle nie ma uprawnień. W rozpatrywanej sprawie SN wskazał na art. 95 Kodeksu wykroczeń, przewidujący znacznie łagodniejszą odpowiedzialność związaną z wymaganym dokumentem. Sam wyrok dotyczył konkretnego przypadku, dlatego nie należy na jego podstawie obiecywać jednej taryfy dla wszystkich przyszłych kontroli po 2028 r.

Najważniejszy wniosek jest prostszy: po swoim terminie wymiany nie należy jeździć ze starym dokumentem i liczyć, iż słowo „bezterminowe” wszystko załatwi. Dokument będzie nieważny, a Sąd Najwyższy wprost stwierdził, iż z uprawnienia nie można wówczas korzystać do chwili uzyskania nowego prawa jazdy. Zupełnie osobną i znacznie poważniejszą sytuacją jest kierowanie autem po cofnięciu lub rzeczywistej utracie samych uprawnień.

Warszawa też będzie wymieniać stare prawa jazdy. w tej chwili dokument kosztuje 100 zł

W Warszawie nie będzie odrębnych zasad dla posiadaczy starych dokumentów. Miasto już teraz na swojej oficjalnej stronie Warszawa 19115 uprzedza kierowców wprost: o ile posiadają bezterminowe prawo jazdy, muszą je wymienić w latach 2028-2033. Do tego czasu dokumentu nie trzeba wymieniać, o ile nie pojawi się inna okoliczność wymagająca takiej operacji.

Obecnie mieszkaniec stolicy załatwia sprawę w delegaturze Biura Administracji i Spraw Obywatelskich adekwatnej dla dzielnicy, w której mieszka. Warszawa pozwala również rozpocząć procedurę elektronicznie. Miasto podaje, iż prawo jazdy powinno być gotowe do odbioru maksymalnie w ciągu 30 dni, choć w prostych sprawach dokument może pojawić się znacznie szybciej.

Na dziś opłata za wydanie prawa jazdy wynosi 100 zł. Taką kwotę wskazuje obowiązujące rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 9 lipca 2025 r., Dz.U. poz. 953, i taką samą stawkę podaje w tej chwili Warszawa. Resort przygotował później projekt podwyżki do 115,50 zł, ale na 10 września 2026 r. obowiązującym aktem przez cały czas jest rozporządzenie z kwotą 100 zł. Nie ma sensu jednak obiecywać kierowcom, iż dokładnie tyle zapłacą również w latach 2028-2033 – do rozpoczęcia masowej wymiany opłata może zostać zmieniona.

Przy wymianie potrzebny będzie przede wszystkim wniosek, aktualna fotografia oraz wniesienie obowiązującej w danym momencie opłaty. Urząd zweryfikuje także dane znajdujące się w starym prawie jazdy z Centralną Ewidencją Kierowców. Ministerstwo podkreśla, iż przy zwykłej wymianie bezterminowego dokumnetu nie będzie ponownego egzaminu ani nowych badań, o ile wcześniejsze uprawnienie nie było ograniczone ze względów zdrowotnych.

W stolicy problemem może okazać się przede wszystkim skala. Nie ma w tej chwili oficjalnej liczby pokazującej, ile z około 15 mln starych dokumentów należy do mieszkańców Warszawy, więc nie ma podstaw do tworzenia takich szacunków. Wiadomo natomiast, iż właśnie po to minister ma rozłożyć wymianę na poszczególne terminy, aby wydziały komunikacji nie dostały jednego dnia kilku milionów wniosków. Ustawa nakazuje przy przygotowaniu harmonogramu uwzględnić zarówno liczbę dokumentów, jak i sprawność całego procesu.

Nowe prawo jazdy dostanie datę ważności, ale bezterminowe uprawnienie nie znika

To prawdopodobnie największa zmiana psychologiczna dla osób, które od 20 czy 30 lat mają w dokumencie kreskę. Po wymianie nowy plastik będzie miał administracyjny termin ważności. Dla zwykłych kategorii takich jak B generalną zasadą jest okres do 15 lat. Po jego upływie trzeba będzie ponownie wyrobić dokument, podobnie jak wymienia się dowód osobisty.

Nie oznacza to obowiązkowego powrotu do WORD co 15 lat. Ministerstwo Infrastruktury jasno wyjaśnia, iż po upływie terminu dokumentu uprawnienia do prowadzenia nie wygasają. Przy kolejnej wymianie potrzebna jest zasadniczo aktualna fotografia, wniosek i opłata. Nowe badanie lekarskie wchodzi do gry wtedy, gdy ważność danej kategorii została wcześniej ograniczona na podstawie orzeczenia zdrowotnego albo przepisy dla konkretnej kategorii wymagają okresowych badań.

Najłatwiej więc już teraz spojrzeć na datę wydania znajdującą się na prawie jazdy. o ile dokument został wydany najpóźniej 18 stycznia 2013 r., należy do grupy objętej wielką wymianą. Nie trzeba dziś stać w kolejce ani profilaktycznie wyrabiać nowego plastiku, ale dobrze wiedzieć, iż słowo „bezterminowe” nie jest zwolnieniem. W kolejnych miesiącach najważniejszy będzie ministerialny harmonogram, bo dopiero on wskaże, kiedy konkretna grupa kierowców będzie musiała złożyć wniosek.

Nie warto również czekać do ostatniego dnia swojego przyszłego terminu. Nowe prawo jazdy nie powstaje od ręki, a po utracie ważności starego dokumentu kierowca może znaleźć się w sytuacji, w której formalnie przez cały czas ma swoją kategorię B, ale nie może z niej korzystać aż do wydania nowego dokumentu. Przy operacji obejmującej około 15 mln praw jazdy kilka tygodni zapasu może okazać się znacznie wygodniejsze niż sprawdzanie każdego dnia, czy nowy plastik jest już gotowy do odbioru.