Masz takie prawo jazdy? Trzeba będzie je wymienić. To dotyczy milionów Polaków

Dla wielu kierowców data wpisana w przepisach może wydawać się jeszcze odległa, ale skala całej operacji będzie ogromna. Ustawa o kierujących pojazdami przewiduje, iż prawa jazdy wydane do 18 stycznia 2013 roku mają zostać wymienione pomiędzy 19 stycznia 2028 roku a 18 stycznia 2033 roku. Szczegółowy harmonogram ma określić minister adekwatny do spraw transportu.

Bezterminowe prawo jazdy też trzeba będzie wymienić

Najważniejsza zmiana dotyczy kierowców, którzy przez lata byli przekonani, iż skoro na ich prawie jazdy nie ma daty ważności, nie będą musieli już zajmować się jego wymianą. Przepisy rozdzielają jednak dwie kwestie: ważność samego dokumentu oraz posiadane przez kierowcę uprawnienia.

Obowiązkowa wymiana starego prawa jazdy nie oznacza automatycznej utraty bezterminowo zdobytych uprawnień do kierowania pojazdami. Kierowca nie będzie musiał ponownie zdawać egzaminu tylko dlatego, iż jego stary dokument zostanie zastąpiony nowym. Zmieni się przede wszystkim dokument potwierdzający posiadanie uprawnień.

To rozróżnienie miało znaczenie również przy wcześniejszej ocenie przepisów przez Trybunał Konstytucyjny. Trybunał uznał, iż obowiązek wymiany dokumentu nie oznacza odebrania prawa do prowadzenia pojazdów, które kierowca wcześniej zgodnie z prawem uzyskał.

Wymiana rozpocznie się w 2028 roku

Ustawa wskazuje dokładny przedział czasowy dla całej operacji. Prawa jazdy wydane do 18 stycznia 2013 roku mają podlegać wymianie od 19 stycznia 2028 roku do 18 stycznia 2033 roku. Nie oznacza to jednak, iż wszyscy kierowcy będą musieli pojawić się w urzędach pierwszego dnia.

Terminy dla poszczególnych grup kierowców mają zostać doprecyzowane. Minister adekwatny do spraw transportu ma określić harmonogram wymiany w rozporządzeniu. To istotne, ponieważ jednoczesne skierowanie do urzędów milionów osób mogłoby oznaczać ogromne problemy organizacyjne dla starostw i urzędów miast.

Szacowana liczba około 15 mln dokumentów pojawiała się zarówno w debacie publicznej, jak i w wystąpieniach dotyczących przygotowania administracji do operacji wymiany praw jazdy. Ostateczna liczba osób, które będą musiały przejść procedurę w latach 2028–2033, będzie zależała od aktualnej liczby posiadaczy takich dokumentów.

Nowe prawo jazdy nie będzie już bezterminowe jako dokument

Od 19 stycznia 2013 roku w Polsce nie wydaje się już bezterminowych dokumentów prawa jazdy. W przypadku najpopularniejszych kategorii, w tym kategorii B, standardowy administracyjny okres ważności dokumentu może wynosić maksymalnie 15 lat. W konkretnych przypadkach może być krótszy, między innymi ze względów zdrowotnych.

To oznacza, iż osoba, która dziś posiada stare bezterminowe prawo jazdy, po jego obowiązkowej wymianie otrzyma dokument z określonym terminem ważności. Nie należy jednak utożsamiać tej daty z automatycznym wygaśnięciem samych uprawnień.

Po upływie ważności dokumentu konieczne będzie uzyskanie kolejnego blankietu. W praktyce dla młodszych kierowców posiadających dziś bezterminowe dokumenty oznacza to możliwość kolejnych wymian prawa jazdy w przyszłości.

Nie każdy kierowca może jednak czekać do 2028 roku

Daty od 2028 do 2033 roku dotyczą przede wszystkim zaplanowanej wymiany starych dokumentów. Kierowcy posiadający prawo jazdy wydane już na czas określony muszą natomiast zwracać uwagę na datę ważności wpisaną w swoim dokumencie i w danych dotyczących poszczególnych kategorii.

Jeżeli termin ważności prawa jazdy lub danej kategorii upływa wcześniej, procedury nie można odkładać do rozpoczęcia wielkiej wymiany w 2028 roku. Właściciele takich dokumentów powinni sprawdzić terminy już teraz.

Łatwo o nich zapomnieć, ponieważ kierowcy poruszający się po Polsce od kilku lat nie muszą wozić plastikowego prawa jazdy ze sobą. Dane funkcjonariusze mogą sprawdzić w systemie, a dokument może przez długi czas pozostawać w domu.

Co będzie potrzebne do wymiany prawa jazdy?

Obecna procedura wymiany prawa jazdy wymaga złożenia wniosku i aktualnego zdjęcia. Potrzebny jest również dokument pozwalający potwierdzić tożsamość oraz dotychczasowe prawo jazdy. Wniosek składa się odpowiednio w starostwie, urzędzie miasta na prawach powiatu albo urzędzie dzielnicy w Warszawie.

Kwestia badań lekarskich zależy od sytuacji kierowcy i rodzaju posiadanych uprawnień. Sam fakt wymiany starego blankietu nie powinien być utożsamiany z automatycznym obowiązkiem ponownego zdobywania uprawnień. Badania mają znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy termin ważności określonych uprawnień został ograniczony ze względów zdrowotnych albo przepisy wymagają aktualnego orzeczenia.

Kierowcy powinni też liczyć się z opłatą za wydanie dokumentu. Jej wysokość oraz zasady obowiązujące w momencie rozpoczęcia masowej wymiany mogą się jeszcze zmienić przed 2028 rokiem, dlatego kosztów planowanej operacji nie należy dziś traktować jako ostatecznie ustalonych.

Stare prawo jazdy nie będzie ważne bez końca

Najważniejsza informacja dla posiadaczy bezterminowych praw jazdy jest więc prosta: brak daty ważności na starym dokumencie nie oznacza, iż będzie można korzystać z niego bez ograniczeń przez całe życie. Ustawa wprost przewiduje jego obowiązkową wymianę.

Stare dokumenty zachowują ważność do czasu określonego w przepisach dotyczących wymiany. o ile kierowca nie wymieni prawa jazdy w terminie przewidzianym dla jego grupy, dokument straci ważność. Dlatego szczegółowy harmonogram, który zostanie przygotowany przed rozpoczęciem całej operacji, będzie miał dla milionów osób najważniejsze znaczenie.

Na razie właściciele bezterminowych praw jazdy nie muszą ruszać do urzędów tylko z powodu zapowiedzianej masowej wymiany. Pierwszą najważniejszą datą pozostaje 19 stycznia 2028 roku. Do 18 stycznia 2033 roku stare dokumenty objęte ustawą mają zostać zastąpione prawami jazdy zgodnymi z obowiązującym wzorem.

PODSTAWY PRAWNE

• Ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, w szczególności art. 124 dotyczący obowiązkowej wymiany praw jazdy wydanych do 18 stycznia 2013 r.
• Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2205 w sprawie praw jazdy, określająca między innymi administracyjne okresy ważności dokumentów.
• Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., sygn. K 5/13, dotyczący zgodności obowiązkowej wymiany bezterminowych praw jazdy z Konstytucją.

ŹRÓDŁA MEDIALNE

• Super Biznes – materiał dotyczący planowanej wymiany około 15 mln praw jazdy oraz sytuacji posiadaczy dokumentów bezterminowych.
• Ministerstwo Infrastruktury – informacje dotyczące obowiązkowej wymiany praw jazdy wydanych przed 19 stycznia 2013 roku.
• Portal Gov.pl – informacje dotyczące procedury wymiany prawa jazdy i wymaganych dokumentów.
• Sejm RP – interpelacje oraz odpowiedzi dotyczące przygotowania administracji do wymiany bezterminowych praw jazdy i kosztów całej operacji.