Kiedy Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) wysyła komunikaty o zagrożeniu z powietrza i nakazuje natychmiastowe udać się w bezpieczne miejsce, w wielu miastach wybuchają pytania o to, co w praktyce oznacza ta instrukcja. Eksperci ds. bezpieczeństwa ludności i zarządzania kryzysowego precyzują proste zasady selekcji schronienia. W warunkach miejskich, takich jak Warszawa, kluczem jest znajomość infrastruktury podziemnej, specyfiki budownictwa z okresu PRL oraz wykorzystanie rozwiązań technologicznych udostępnionych przez państwo.
Fot. ShutterstockTrzy filary ochrony: aplikacja państwowa, metro i warszawskie „tysiąclatki”
Pierwszym krokiem każdego mieszkańca powinno być sprawdzenie ewidencji obiektów w oficjalnej aplikacji „Gdzie się ukryć” (zastępującej dawny system „Schrony”). Baza utrzymywana przez Państwową Straż Pożarną obejmuje ponad 83 tysiące punktów doraźnego schronienia – od przejść podziemnych i garaży po stacje metra w Warszawie (szczególnie na trasie linii M1 i M2 przebiegających przez Śródmieście, Wolę czy Mokotów). Aplikacja działa także bez dostępu do internetu, jeżeli wcześniej pobierzemy dane dla swojej okolicy.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 122 z późn. zm.), wyznaczone obiekty mają charakter ogólnodostępny. Prof. dr hab. Bernard Wiśniewski z Akademii WSB zwraca uwagę na unikalną architekturę miejską: wyjątkowo bezpiecznymi budynkami są warszawskie szkoły budowane w latach 60. XX wieku (tzw. tysiąclatki, których nie brakuje na Woli czy Mokotowie), posiadające potężne żelbetowe stropy i solidne podpiwniczenie. Z kolei zabytkowe i powojenne kamienice m.in. w Śródmieściu posiadają dachy ze specjalną podsypką żwirową, która amortyzuje uderzenia odłamków.
Piwnica, grube ściany nośne i ucieczka z samochodu
Brak dostępu do schronu wymaga zejścia do najniższej kondygnacji budynku. Dr Jan Ziobro z Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego wskazuje, iż w blokach z wielkiej płyty najbezpieczniejszym schronieniem jest piwnica, zwłaszcza gdy sąsiadujące klatki schodowe posiadają połączone korytarze stworzone jako alternatywne drogi ewakuacji na przypadek zagruzowania. W mieszkaniach pozbawionych piwnic należy schronić się przy najgrubszej ścianie nośnej, unikać ścian działowych oraz zrezygnować z przebywania przy oknach.
Eksperci ostrzegają również kierowców przemieszczających się autem w czasie alertu RCB: kontynuowanie jazdy po głównych trasach jest krytycznym błędem, gdyż drogi stanowią naturalny cel uderzeń. Należy natychmiast zatrzymać pojazd w bezpiecznym miejscu, opuścić auto i schronić się w pobliskim budynku lub zagłębieniu terenu (np. rowie odwadniającym).
Jak krok po kroku postępować po otrzymaniu alertu o ataku z powietrza
Zobacz zestaw kluczowych instrukcji, które pozwolą gwałtownie wybrać bezpieczne miejsce w domu i na ulicy:
- Sprawdź najbliższe schronienie w aplikacji „Gdzie się ukryć” – miej pobraną mapę offline dla swojej dzielnicy (np. Woli, Mokotowa czy Śródmieścia).
- Zejdź do piwnicy lub garażu podziemnego – upewnij się, iż ciągi komunikacyjne są drożne i znasz alternatywne wyjście ewakuacyjne.
- Wybierz przestrzeń przy głównej ścianie nośnej – jeżeli jesteś w mieszkaniu, trzymaj się z dala od okien i lekkich ścianek działowych.
- Natychmiast opuść samochód podczas podróży – zjedź na pobocze, wyłącz silnik i ukryj się w budynku lub zagłębieniu terenu.
- Zabezpiecz podręczny zapas wody i podstawowe środki higieniczne – przygotuj się na przebywanie w ukryciu przez kilka godzin.
Źródło: PAP
